Clowns met een kettingzaag

Ze zijn voorzien van kettingzagen, knuppels en pitbulls, en hangen rond bij scholen: in de aanloop naar Halloween verschenen in verschillende plaatsen in de VS, Frankrijk en Italië gewapende horrorclowns. Op straat en via sociale media jagen ze mensen de stuipen op het lijf. Deze clownsfolklore is een mengsel van practical jokes en geruchten, dat soms ontaardt in misdaad. In Frankrijk werd een clown die kinderen had bang gemaakt in zijn kraag gevat door een patatboer en veroordeeld tot een half jaar voorwaardelijk. Lees verder

De kinderen met inktzwarte ogen: hoe het internet monsters baart

Ze kloppen bij je aan of vragen een lift, en staren je aan met hun inktzwarte ogen, zonder iris of oogwit. Maar hoe ze ook smeken, je kunt ze beter niet binnenlaten of meenemen. Afgelopen maand verscheen een giechelend meisje met koolzwarte ogen aan een echtpaar in een Engels bos, meldt het AD. ‘Haar hoofd was gekanteld naar één kant, waardoor het leek alsof ze was opgehangen.’ Waar komen die kinderen vandaan? Niet uit een andere dimensie of van een andere planeet: ze werden in 1998 geboren op internet. Lees verder

De bijbel hield de kogels tegen: een verhaal vol gaten

Op 24 februari 2014 keek de 49-jarige Amerikaanse buschauffeur Ricky Wagoner in de loop van een revolver. Er klonken drie schoten. Eén trof hem in zijn been. De twee andere kogels bleven steken in de bijbel in zijn borstzak. De daders waren zwarte bendeleden die zich moesten bewijzen door een blanke te doden, zei Wagoner. Het nieuws over zijn redding ging de wereld over, en toen werd het stil. Tot de politie van Dayton, Ohio, in juni bekend maakte dat Wagoner de aanval had verzonnen. Hij had bovendien twee sterke verhalen gestolen. Lees verder

Kinderlokkers in witte busjes (1)

Kinderlokkers rijden rond in busjes, en die busjes zijn meestal wit – tenminste, in waarschuwingen die de laatste tien jaar steeds vaker te horen zijn in Nederland. Dit jaar werden de busjes al gezien in Strijen, Arnhem, Soest, Zoetermeer, Alphen aan den Rijn, Egmond, Castricum en andere plaatsen. In geen van deze gevallen zijn kinderen ontvoerd of misbruikt. De politie heeft het al over een ‘wittebusjessyndroom’. Deel 1 van een serie. Het spook van Dutroux, zwervende verhalen en een vals beschuldigde ijscoman. Lees verder

Het jaar van de copycat-clowns

Een clownspak en een Facebookpagina, veel meer heb je niet nodig om een land op stelten te zetten. In Engeland was 2013 het Jaar van de Clown. Het begon op vrijdag 13 september, met de verschijning van een mysterieuze clown in Northampton. Via Facebook (200.000 likes) en de nieuwsmedia trekt hij wereldwijd publiek. Zijn identiteit is inmiddels bekend. Maar wie zijn de clowns die de afgelopen maanden in andere Britse plaatsen aan deuren rammelden en door ramen staarden? Lees verder

De Samaritanentest: dominee undercover als dakloze

Een Amerikaanse bisschop verkleedde zich vorige week zondag als dakloze om de barmhartigheid van zijn volgelingen te testen. Een dominee uit Tennessee deed in juni al hetzelfde. Toch werden ze geen van beiden zo beroemd als pastor Jeremiah Steepek, de derde die als zwerver in de kerk verscheen. Het verschil? Steepek bestaat niet. Lees verder

Verdachten van orgaanroof gelyncht en verbrand op Madagaskar

Drie mannen zijn op een eilandje bij Madagaskar gedood door een menigte die hen verdacht van kindermoord en orgaanroof. Bewoners van het toeristische eilandje Nosy Be troffen op 3 oktober in een boot het lijk aan van een vermiste jongen. Zijn tong en geslachtsdelen zouden zijn verwijderd. De twee eigenaars van de boot zijn door een meute vermoord en op het strand verbrand. Later trof een inwoner van Madagaskar hetzelfde lot. Het is niet de eerste keer dat verdenkingen van orgaanroof leiden tot lynchpartijen. Lees verder

Moderne sagen, ostension en culturele criminologie (2009)

De levenskracht van marginale verhalen over misdaad. Moderne sagen, ostension en culturele criminologie. In Siegel, D., Gemert, F.H.M., van, Bovenkerk, F. (red.), Culturele criminologie, pp. 83-95. Den Haag: Boom Juridische Uitgevers.

Verhalen kunnen tot leven komen, bijvoorbeeld wanneer sagen over misdaad inspireren tot echte misdaden. Verhaalonderzoekers noemen dat fenomeen ‘ostension’. Dit artikel legt uit wat ostension is en waarom het ook voor criminologen een bruikbaar concept kan zijn. Lees verder

De sage van de Smileybende (2007)

De sage van de Smileybende. Vertelfolklore, nieuws en morele paniek rond groepsverkrachtingen. Cultuur. Tijdschrift voor etnologie, 2, pp. 40-55.

Groepsverkrachtingen door allochtone jongeren werden omstreeks 2002 door politiek en media herkend als een nieuw misdaadprobleem. Sagen zoals die over de Smileybende, die meisjes laat kiezen tussen verminking en verkrachting, weerspiegelen die aandacht. Dit artikel plaatst sagen en nieuws over groepsverkrachtingen in de maatschappelijke context van die jaren, waarin zorgen over zinloos geweld plaats maakten voor zorgen over allochtone, met name Marokkaanse, jeugdcriminaliteit.
Lees verder

De Smileybende

In september 2003 ging onder Leidse scholieren en studenten het verhaal rond dat er in de stegen rond de Haarlemmerstraat, de bekendste winkelstraat van de stad, een verschrikkelijk gevaar loerde. Een bende die het voorzien had op meisjes, stelde slachtoffers voor de keuze: ‘Wil je een groepsverkrachting of een smiley?’ In de overtuiging dat dat laatste een ecstacytablet was met een lachend gezichtje erop, kozen meisjes de smiley. Hierop werden hun mondhoeken met een mes opengesneden tot hun oren. Geholpen door nieuwsmedia en sociale media verspreidde het verhaal zich door heel Nederland. Lees verder