« Begraaf de generaal in stilte
Een kind met uw hersens en mijn schoonheid »

De toverpet van Petersburg

Sint-Petersburg, november 1903. Een Duitse organist, op bezoek in wat toen de Russische hoofdstad was, koopt een pet tegen de kou. En dan gebeurt er iets vreemds: wanneer hij door de stad loopt, blijven onbekenden portemonnees, sieraden en horloges in zijn zakken stoppen. Hij schakelt de politie in, die ontdekt dat zijn nieuwe pet een herkenningsteken is voor zakkenrollers, die hem aanzien voor een handlanger. Het hele verhaal bleek al snel een broodje aap, maar dat weerhield journalisten er niet van het te blijven afdrukken.

Het geheim van de toverpet? Petersburgse rechercheurs spoorden de koopman op van wie de Duitser zijn pet had gekocht. Die vertelde dat een onbekende hem een lap stof had gegeven met het verzoek om twaalf petten te maken van een bijzonder model. Omdat er nog wat stof over was, had hij nog een dertiende gemaakt, en die aan de Duitser verkocht. De petten waren bestemd voor een bende van twaalf zakkenrollers, die na elke diefstal de buit toespeelden aan een handlanger. Door de onschuldige organist te volgen terwijl hij door de stad wandelde, kon de politie ze alle twaalf inrekenen.

Van Petersburg naar Brussel

De Nieuwe Courant uit Den Haag, die als eerste in Nederland het nieuws bracht, hield wel een slag om de arm: ‘Uit Petersburg komt het volgende “ware” verhaal tot ons.’ Andere Nederlandse kranten namen het bericht over. Het sloeg ook aan in andere landen. Zo verscheen het op 13 december 1903 in de Washington Post (‘Magic Cap brought Purses of Gold’).

De bron van het nieuws was de correspondent van de Londense Daily Mail. Die had zich, zo bleek een paar weken nadat het bericht de wereld was rondgegaan, iets op de mouw laten spelden (‘Magic Cap Hoax‘). Het verhaal over de toverpet was een volksverhaal, dat populair was onder Russische boeren.

Deze debunking maakte geen einde aan het verhaal – in tegendeel. In 1909 publiceren de Limburger Koerier en andere Nederlandse kranten een versie die zich afspeelt in Brussel. Hoofdpersoon is nu een Duitse ‘pleizierreiziger’.

Den geheelen dag drentelde hij door de straten van Belgiës hoofdstad, bezocht musea, kerken en andere bezienswaardige gebouwen. Toen hij zich ’s avonds in zijn hotel vermoeid ter ruste wilde leggen, bemerkte hij tot z’n overgroote verbazing, dat zich in den zak van z’n pantalon een portemonnaie met goed geld bevond. Ook in z’n anderen broekzak een beurs vol geld en in de jaszak en de andere jaszak en het kleinere zakje er boven – hij zat vol portemonnaie’s en géén leegen waren het, lang niet.

Ook in andere landen bleef het verhaal populair. In Australische kranten is het te vinden tot 1938. Het was te mooi om waar te zijn, maar ook te mooi om het aan de lezers te onthouden.

One thought on “De toverpet van Petersburg

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *